Czym jest automatyczna skrzynia biegów?
Głównym zadaniem skrzyni biegów jest dopasowanie przełożenia pracy silnika do aktualnej prędkości pojazdu. W tradycyjnej, manualnej skrzyni biegów zmiana przełożeń odbywa się mechanicznie – kierowca sam wybiera bieg za pomocą dźwigni i sprzęgła.
Całkowicie inaczej sytuacja wygląda w przypadku automatycznej skrzyni biegów. Pozwala ona na automatyczne przełożenie pracy silnika do prędkości, bez ingerencji kierowcy. To rozwiązanie zrewolucjonizowało rynek motoryzacyjny, pozwalając na zwiększenie komfortu, szczególnie w warunkach miejskich, gdzie kierowcy narażeni są na częste hamowanie i ponowne ruszanie.
Jak działa automatyczna skrzynia biegów?
Główna różnica między skrzynią manualną a automatyczną polega na tym, że tzw. manual blokuje i odblokowuje różne zestawy kół zębatych na wale wyjściowym w celu uzyskania różnych przełożeń. W przypadku skrzyni automatycznej zestawy przekładni planetarnych pozwalają uzyskać wszystkie przełożenia – dzięki odpowiedniemu blokowaniu i odblokowywaniu ich elementów.
Cały proces zmieniania biegów sterowany jest elektronicznie. Specjalne czujniki wysyłają dane do centralnego komputera. On z kolei zawiera oprogramowanie z algorytmami, które decydują o włączeniu odpowiedniego biegu w danej chwili.
Automatyczna skrzynia biegów składa się z dwóch głównych elementów: przemiennika momentu obrotowego i samej skrzyni biegów. Przemiennik działa jak łącznik między silnikiem a skrzynią. Przekazuje moc, ale pozwala też na „poślizg”. Dzięki temu auto może stać w miejscu z włączonym biegiem, jeśli kierowca trzyma wciśnięty hamulec.
Właściwa skrzynia to zestaw sprzęgieł, hamulców i przekładni planetarnych. Steruje nimi układ hydrauliczny z pompą olejową, zaworami i regulatorem. Sam regulator działa jak czujnik – bada obroty silnika i prędkość, a następnie kieruje olej pod ciśnieniem do odpowiednich części, żeby bieg zmienił się we właściwym momencie.
Pompa olejowa spręża płyn przekładniowy i pozwala zmieniać przełożenia w zależności od prędkości i obrotów. Ważne jest to, że działa tylko przy uruchomionym silniku. Dlatego samochodu z automatem nie da się odpalić „na popych” (poprzez pchanie lub ciągnięcie pojazdu).
W nowoczesnych skrzyniach część hydrauliki obsługują elektromagnesy sterowane elektroniką. Dzięki temu nowoczesne automaty mogą działać szybciej i dokładniej. Konstrukcyjnie są jednak bardziej złożone od skrzyń manualnych.
Sercem całej konstrukcji jest przekładnia planetarna. W jej środku znajduje się koło słoneczne, a wokół niego krążą małe koła planetarne. Całość otoczona jest dużym kołem koronowym. Odpowiednie blokowanie i obracanie tych kół pozwala zmieniać biegi i przenosić moc z silnika na koła w różnych przełożeniach.
Automat musi wiedzieć, jak mocno pracuje silnik, aby zmienić bieg w odpowiednim momencie. W starszych konstrukcjach służyła do tego linka połączona z pedałem gazu lub czujnik podciśnienia. W nowoczesnych skrzyniach robią to elektroniczne czujniki i komputer sterujący.
Jakie oznaczenia ma automatyczna skrzynia biegów?
Kierowcy przesiadający się do pojazdów z automatyczną skrzynią biegów często mają problem z rozpoznawaniem znaków obecnych na przekładni. Znajomość trybów jest konieczna do bezpiecznej jazdy automatem i co najważniejsze – nie jest ich wiele:
- “P” – Parking/Postój, tryb blokuje koła pojazdu
- “R” – wrzucanie biegu wstecznego
- “N” – “neutral”, wrzucanie biegu na “luz”
- “D” – “drive”, tryb jazdy
Podsumowanie
Automatyczna skrzynia biegów to niezwykle wygodne i komfortowe rozwiązanie – szczególnie w warunkach miejskich i dla tych kierowców, którzy nie czują się pewnie w manualnej zmianie biegów. Pamiętaj jednak, że jest to mechanizm znacznie bardziej złożony, co w konsekwencji może skutkować droższą naprawą w serwisie niż w przypadku skrzyni manualnej.
CZYTAJ DALEJ: Jak działa skrzynia DSG?
